Thời gian qua, xuất phát từ nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan, người dân thôn Thanh Bình 2, xã Hưng Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình chưa nhận thức đúng về hoạt động khai thác cát của Công ty TNHH Phương Thành tại mỏ cát khu vực xã Hưng Trạch dẫn đến tình trạng người dân kéo ra cản trở hoạt đông khai thác ảnh hưởng đến tiến độ thi công công trình Dự án Quốc gia (Đường bộ cao tốc Bắc – Nam đoạn qua tỉnh Quảng Bình).
Mỏ cát xã Hưng Trạch được cấp phép đúng quy định của pháp luật
Dự án đường bộ Cao tốc Bắc – Nam là dự án trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa chiến lược cho phát triển kinh tế – xã hội. Theo đó, để đảm bảo nguồn vật liệu xây dựng thông thường cung cấp cho Dự án đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2021 – 2025, đoạn đi qua địa phận tỉnh Quảng Bình, căn cứ các quy định của pháp luật và cơ chế đặc thù đối với nguồn nguyên vật liệu xây dựng tại địa phương, ngày 29/12/2023, UBND tỉnh Quảng Bình có bản Xác nhận số 3926/XN-UBND xác định khu vực khai thác cát cung cấp cho gói thầu XL02 của Dự án này tại xã Hưng Trạch và xã Cự Nẫm (huyện Bố Trạch) với diện tích 18,40ha, trữ lượng 465.192m3. Thời hạn khai thác đến ngày 31/12/2025 cho Công ty Cổ phần đầu tư và xây dựng giao thông Phương Thành (gọi tắt là Công ty Phương Thành) triển khai thực hiện. Trong quá trình khai thác nếu có hiện tượng sạt, lở thì phải dừng ngay việc khai thác, báo cáo ngay cho UBND xã Hưng Trạch, UBND huyện Bố Trạch, Sở Tài nguyên và Môi trường kiểm tra, xác định nguyên nhân, mức độ tác động tới lòng, bờ, bãi, sông, báo cáo UBND tỉnh xem xét, quyết định.
Như vậy, có thể thấy, UBND tỉnh và các cơ quan chuyên môn cũng như chính quyền địa phương đã xem xét, tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về khoáng sản và các pháp luật khác có liên quan nhằm hạn chế đến mức thấp nhất những tác động về tài nguyên, môi trường sống của người dân nơi có dự án đi qua, vừa đảm bảo tạo nguồn khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường phục vụ dự án trọng điểm Quốc gia.
Việc cấp mỏ khai thác cát theo cơ chế đặc thù đã được UBND tỉnh tính toán mọi phương án, bảo đảm an toàn và không gây tác động làm xói, lở bờ sông.
Công tác thông tin, tuyên truyền, đối thoại đã được tiến hành rộng rãi
Thực hiện chủ trương của tỉnh, các cấp, chính quyền địa phương đã tăng cường công tác tuyên truyền để bà con hiểu rõ chủ trương khai thác mỏ cát xã Hưng Trạch để phục vụ thi công cao tốc Bắc – Nam. Đồng thời, tổ chức các cuộc tiếp xúc trực tiếp, phối hợp với các sở, ngành cấp tỉnh cung cấp thông tin, giải trình những nội dung Nhân dân có thắc mắc; tổ chức họp báo thông tin rộng rãi về các nội dung liên quan đến mỏ cát; đối thoại giữa người đứng đầu huyện với Nhân dân thôn Thanh Bình 2 (xã Hưng Trạch).
Lãnh đạo các cấp, chính quyền địa phương rất thấu hiểu những tâm tư, nguyện vọng của bà con, nên đã cẩn trọng trong mọi phương án khai thác, giải thích cặn kẽ, thấu đáo để bà con hiểu rõ, hiểu đúng. Chính quyền đã rất quan tâm, làm mọi cách để người dân hiểu việc khai thác cát là phục vụ lợi ích Quốc gia, không vì bất kì mục đích cho cá nhân hay doanh nghiệp nào. Lợi ích của dự án đường bộ cao tốc Bắc-Nam là vô cùng to lớn. Do đó, người dân cần thấu hiểu, đồng thuận, ủng hộ chủ trương khai thác vật liệu xây dựng phục vụ dự án hoàn thành đúng tiến độ, nhằm tạo động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước và địa phương.
Sự phản ứng thái quá của người dân
Với đặc thù của tuyến sông và tâm lý lo lắng của người dân địa phương, UBND tỉnh đã yêu cầu đơn vị khai thác nếu quá trình hút cát phát hiện có hiện tượng sạt lở bờ sông Son trong phạm vi mỏ, thì phải dừng ngay mọi hoạt động và báo cáo chính quyền địa phương cùng Sở Tài nguyên-Môi trường kiểm tra nguyên nhân, mức độ tác động đến bờ, lòng và bãi sông để báo cáo UBND tỉnh xem xét quyết định.
Tuy nhiên, do một số người dân chưa hiểu rõ về lợi ích DA, các đối tượng chưa rõ động cơ, mục đích khác đã xúi giục, kích động người dân tại thôn Thanh Bình 2 có những phản ứng thái quá, gây cản trở và hủy hoại tại sản của đơn vị khai thác. Điển hình, ngày 24/2/2024 và 10/5/2024, khi đơn vị được cấp mỏ (Công ty CP Đầu tư và Xây dựng giao thông Phương Thành) dùng xà lan để tiến hành khảo sát, chuẩn bị khai thác tại khu vực sông Son thuộc địa phận thôn Khương Hà 1, xã Hưng Trạch (vị trí được cấp phép khai thác theo cơ chế đặc thù) thì có một số người dân địa phương tụ tập, ngăn cản.
Người dân thôn Thanh Bình 2 ngăn cản hoạt động khai thác cát ngày 10/5/2024
Bên cạnh đó, lợi dụng quyền tự do ngôn luận, một số người dân đã sử dụng mạng xã hội như là một công cụ “Dân chủ” để thực hiện việc phát trực tiếp “Livestream” có các hành động, lời nói chửi bới, ngăn cản Công ty Phương Thành tiến hành khai thác cát để làm vật liệu xây dựng phục vụ Dự án đường bộ cao tốc Bắc – Nam; nghiêm trọng hơn đã có dấu hiệu của việc kích động người dân gây mất tình hình ANTT, xúc phạm tới danh dự, nhân phẩm của cấp ủy, chính quyền địa phương và lực lượng chức năng đang thực hiện nhiệm vụ. Nguy hiểm hơn, lợi dụng sự thiếu hiểu biết và tâm lý bất ổn của người dân thôn Thanh Bình 2, một số cá nhân ngoài địa phương đã có những phán xét, phân tích và kích động làm phức tạp tình hình.
Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi quá khích, cản trở, vi phạm pháp luật
Việc UBND tỉnh Quảng Bình cấp mỏ khai thác cát theo cơ chế đặc thù của Chính phủ là nhằm bảo đảm nguồn cung vật liệu thi công dự án (DA) đường bộ cao tốc Bắc- Nam đã được tính toán kỹ lưỡng, khoa học, bảo đảm an toàn và đúng quy định pháp luật. Cấp ủy, chính quyền các cấp đã thông tin rộng rãi, đối thoại công khai, giải thích cặn kẽ với người dân tại thôn Thanh Bình 2 (xã Hưng Trạch). Vì vậy, người dân nhận thức rõ quyền và nghĩa vụ công dân, ủng hộ chính quyền thực hiện dự án, không cản trở quá trình thi công để dự án sớm hoàn thành và đưa vào khai thác sử dụng, những người còn băn khoăn sẽ tiếp tục được lực lượng chức năng giải thích, tuyên truyền, nhưng với những đối tượng xấu, xúi giục gây cản trở sẽ bị xử lí nghiêm minh theo pháp luật./.
N.T.N